Trong quá trình đô thị hoá và hiện đại hóa, nhu cầu du lịch về những vùng quê nông thôn bình dị, không khí trong lành, cảnh quan thiên nhiên gắn với các giá trị văn hóa truyền thống của khách du lịch là xu thế tất yếu, nhất là khách du lịch sinh sống ở vùng đô thị.

Báo cáo hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch nông thôn do Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương trình bày tại Hội thảo về định hướng và giải pháp phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tổ chức chiều 14/7 cho biết: Đa phần tài nguyên du lịch hiện nay nằm ở nông thôn và gắn với nông nghiệp, từ rừng, núi, sông, hồ đến sản xuất nông nghiệp và các làng nghề.

Hiện cả nước có trên 1.300 khu, điểm du lịch thuộc các địa phương quản lý, trong đó có khoảng 70% là các điểm du lịch thuộc khu vực nông thôn. Du lịch nông thôn nói chung khá đa dạng, tuy nhiên các loại hình du lịch nông thôn chủ đạo là du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái.

Để nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp tiếp tục bị thu hẹp, cần phải đa dạng hóa ngành nghề sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, trong đó phát triển du lịch là một hướng đi mới, góp phần phát huy lợi thế, giá trị khác biệt của nông nghiệp, nông thôn và nông dân; đồng thời theo đúng định hướng chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp theo hướng “tích hợp đa ngành”. Phát triển du lịch nông thôn được xác định là một trong những giải pháp căn cơ, động lực thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bền vững, đồng thời nông thôn mới là nền tảng hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đa dạng, bền vững của du lịch.

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn là nước nông nghiệp, với gần 65,6% dân số sống ở nông thôn, phát triển kinh tế du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới sẽ là xu thế tất yếu, trong mối quan hệ hữu cơ, có tác động tương hỗ lẫn nhau.

 
Dân tộc
Phong cảnh vùng quê nông thôn bình dị, không khí trong lành, đang là điểm đến hút khách du lịch tìm đến. Ảnh: Vũ Hồng

Có thể nói, xây dựng nông thôn mới đều trực tiếp hoặc gián tiếp phục vụ cho phát triển du lịch. Trước hết, xây dựng nông thôn mới góp phần nâng cấp, hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu; đảm bảo vệ sinh môi trường. Bên cạnh đó, xây dựng nông thôn mới luôn chú trọng đến việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa trong đời sống, các giá trị văn hóa cộng đồng… Việc gắn kết các giá trị văn hóa trong xây dựng nông thôn mới với phát triển du lịch một mặt làm gia tăng giá trị của sản phẩm du lịch, mặt khác chính là sản phẩm du lịch để thu hút du khách. Trong xây dựng nông thôn mới, các làng nghề truyền thống cũng được bảo tồn và phát triển, gắn với việc xử lý tốt tác động đến môi trường, giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao sinh kế của người dân; nhiều làng nghề đang từng bước trở thành các sản phẩm du lịch đặc sắc, mang tính bản địa, thu hút được nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Du lịch nông thôn có tác động tích cực trở lại đối với xây dựng nông thôn mới, góp phần nâng cao thu nhập và sinh kế của người dân nông thôn, đưa xây dựng nông thôn mới vào chiều sâu và chất lượng. Phát triển du lịch tại khu vực nông thôn đã góp phần thực hiện một số tiêu chí cơ bản về nông thôn mới ở nước ta đặc biệt là tạo sinh kế, tăng thu nhập cho người nông dân, góp phần gìn giữ được nghề nông truyền thống, duy trì được sản vật địa phương có giá trị, góp phần hình thành lực lượng lao động nông nghiệp lành nghề… Du lịch sẽ tạo ra việc làm “tại chỗ” cho lao động nông thôn, đặc biệt còn kéo thế hệ trẻ quay về quê nhà bằng tình yêu, sự tự hào với quê hương, sống có trách nhiệm vì cộng đồng. Thông qua phát triển du lịch, người dân có ý thức cao hơn trong bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan, tạo lối sống văn minh, lành mạnh và mối quan hệ giữa các thành viên trong cộng đồng được tốt hơn.

Cùng với đó, phát triển du lịch nông thôn đã tác động đến ý thức xây dựng môi trường cảnh quan văn minh, sạch sẽ; bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc (khôi phục lễ hội, khai thác ẩm thực, trang phục, nghệ thuật truyền thống), góp phần giao lưu văn hóa giữa các vùng, các địa phương và giữa các quốc gia; cảnh quan, môi trường, đời sống văn hóa tinh thần của nhiều khu vực nông thôn được thay đổi đáng kể, trở thành những “vùng quê đáng sống”.

Có thể nói, sản phẩm du lịch nông thôn hiện đang khai thác tập trung sản phẩm dựa trên khai thác giá trị cảnh quan sinh thái nông thôn; sản phẩm dựa trên khai thác hoạt động sản xuất nông nghiệp; sản phẩm dựa trên khai thác giá trị văn hóa truyền thống của khu vực nông thôn; sản phẩm nghỉ dưỡng nông thôn chất lượng cao; nhóm sản phẩm nông nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch. Những sản phẩm du lịch đặc sắc, thế mạnh của mỗi địa phương, luôn được làm mới, phong phú sản phẩm từ những giá trị văn hoá lịch sử của cộng đồng, từ đó làm gia tăng giá trị cho mỗi sản phẩm nông nghiệp, cảnh quan, văn hoá lịch sử, ẩm thực của địa phương thông qua du lịch. Chính vì vậy, phát triển du lịch nông thôn đang từng bước trở thành một trong những nội dung cốt lõi của xây dựng nông thôn mới bền vững trong giai đoạn 2021-2025.

Thảo Thu