Góp phần giữ vững khối đại đoàn kết các dân tộc

Ngày 10/6, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã ký ban hành báo cáo tổng kết Chiến lược công tác dân tộc đến năm 2020.

Trong đó, Ủy ban Dân tộc đánh giá, quá trình thực hiện Chiến lược công tác dân tộc thời gian qua đã tạo chuyển biến tích cực, cơ bản về nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận xã hội về công tác dân tộc, góp phần cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có những chuyển biến quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.

Đời sống đồng bào đã được cải thiện: Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4%/năm; Kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông nông thôn, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế được quan tâm đầu tư xây dựng; Giải quyết cơ bản vấn đề thiếu đất sản xuất, đất ở, nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số; Nhiều tiêu cực xã hội được đẩy lùi; Chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện rõ rệt, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từng bước tiếp cận những thành tựu của khoa học kỹ thuật; Tình hình chính trị, xã hội ổn định, góp phần giữ vững khối đại đoàn kết các dân tộc, nền độc lập và chủ quyền quốc gia.

Dân tộc
Đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có những chuyển biến quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Bình Minh

Đối với các địa phương, Chiến lược công tác dân tộc là văn bản chỉ đạo điều hành quan trọng với những định hướng dài hạn, là cơ sở để cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức hoạch định, xây dựng chính sách dân tộc theo đặc thù của địa phương, đồng thời là căn cứ để lồng ghép, huy động các nguồn lực thực hiện chính sách dân tộc tại địa bàn.

Thống kê cho thấy, đến nay, 100% các địa phương đã chủ động xây dựng các đề án, chính sách đặc thù huy động nguồn lực từ ngân sách địa phương và nguồn lực xã hội hóa để triển khai nhiệm vụ xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã phê duyệt, ban hành nhiều đề án, chính sách đặc thù cho vùng dân tộc thiểu số như: Hà Nội, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Bắc Giang, Cao Bằng, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Cần Thơ, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bình Dương, Kon Tum, Thừa Thiên Huế, Ninh Thuận, Bình Thuận…

 

Vẫn còn bất cập về chính sách

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai thực hiện Chiến lược công tác dân tộc cũng đã bộc lộ nhiều khó khăn, hạn chế.

Đáng chú ý là những vấn đề liên quan tới việc xây dựng và thực thi chính sách. Cụ thể, nhận thức về vị trí, vai trò của công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc tuy đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự quan tâm và chỉ đạo quyết liệt việc triển khai.

Hệ thống chính sách pháp luật còn cồng kềnh, phức tạp, do nhiều chủ thể ban hành, chủ yếu là văn bản dưới luật; còn có sự chồng lấn về đối tượng, địa bàn, phạm vi thực hiện chính sách. Một số văn bản luật có quy định mâu thuẫn, chồng chéo, không còn phù hợp thực tiễn, không đảm bảo tính khả thi (như trong lĩnh vực đầu tư phát triển bền vững, giáo dục và đào tạo…).

Bên cạnh đó, một số chính sách chưa được pháp luật quy đinh cụ thể như chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số… Một số chính sách chưa thực sự phù hợp với vùng dân tộc thiểu số và miền núi như chính sách thu hút đầu tư, khoa học công nghệ và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật…

Các chính sách liên quan đến công tác cán bộ vùng dân tộc thiểu số và miền núi chậm được sơ kết, tổng kết, đánh giá, dẫn đến một số chính sách không còn phù hợp với sự phát triển và sự thay đổi địa bàn khi phân định vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển theo từng giai đoạn. Các chế độ phụ cấp áp dụng với cán bộ cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn hiện nay có nhiều văn bản hướng dẫn với các hình thức hỗ trợ phụ cấp khác nhau, gây vướng mắc trong triển khai.

Mặt khác, các đề án, chính sách thường có mục tiêu lớn, thời gian thực hiện ngắn, nội dung còn tản mạn ở nhiều văn bản khác nhau, nên quá trình thực thi đạt hiệu quả chưa cao. Có chính sách định mức thấp, vốn cấp không đồng bộ, thời gian thực hiện kéo dài, dẫn đến khó triển khai.

Ngọc Mai