Hội thảo do Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam (VTA) tổ chức. Theo thống kê của VTA, số lượng thuốc lá lậu bị bắt giữ trong năm 2020 tăng gần gấp đôi so với 2019, thị phần thuốc lá lậu theo đó cũng giảm gần 2%.

Tuy nhiên, trên thực tế tình hình buôn lậu thuốc lá đã diễn biến phức tạp trở lại kể từ cuối năm 2021, đầu năm 2022 sau thời gian giãn cách xã hội.

Đặc biệt, từ ngày 15/3/2022, Chính phủ đã quyết định mở cửa hoàn toàn giao thương, giao lưu kết nối trong nước cũng như quốc tế, đồng nghĩa với việc các hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu hoạt động bình thường trở lại.

Điều này tiềm ẩn nguy cơ các đối tượng lợi dụng tuyến biên giới, tuyến biển, cảng biển, tuyến hàng không, thị trường nội địa để buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép các mặt hàng cấm, hàng giả… trong đó có thuốc lá.

thuốc lá
Hội thảo thu hút đông đảo đại biểu tham gia

Lý giải tình trạng buôn lậu thuốc lá vẫn diễn biến phức tạp, lãnh đạo Công ty thuốc lá BAT cho rằng nguyên nhân đầu tiên là lợi nhuận. Vị này lấy ví dụ, lợi nhuận thu được từ một bao thuốc lá Jet nhập lậu từ biên giới khoảng 7.000 - 8.000 đồng, cao gấp 3 lần so với các sản phẩm thuốc lá hợp pháp cùng phân khúc.

Nghiêm trọng hơn, thuốc lá được nhập khẩu bất hợp pháp vào nước ta không rõ nguồn gốc xuất xứ, không kiểm soát được chất độc hại bị cấm sử dụng, gây nguy hại nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, gây mất an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như đường biên giới phức tạp với nhiều đường mòn lối mở, phương thức vận chuyển của các đối tượng ngày càng đa dạng, tinh vi, hay việc lợi dụng cư dân sống ở vùng biên giới trung chuyển… cũng gây ra rất nhiều khó khăn cho lực lượng biên phòng và các lực lượng chức năng trong việc kiểm soát tình hình.

 

Trước thực trạng này, VTA và các đại biểu đề xuất triển khai giải pháp đồng bộ và toàn diện để tiếp tục đẩy mạnh công tác phòng chống thuốc lá lậu, bao gồm: Tăng cường tuyên truyền giáo dục người tiêu dùng, tiểu thương, nhà phân phối không tham gia tiếp tay cho các đường dây buôn lậu; cần có nhiều nguồn lực hơn để thắt chặt kiểm tra ở vùng biên giới và giám sát thị trường ở các tỉnh này;  trích một phần kinh phí trong Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá cho công tác phòng chống thuốc lá lậu.

Tham luận tại Hội thảo, ông Đặng Văn Dũng, Phó chánh Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia cho hay, mỗi năm các lực lượng chức năng đã bắt giữ hơn 10.000 vụ vi phạm, tịch thu khoảng trên 8 triệu bao thuốc lá nhập lậu.

Dẫu mặt hàng thuốc lá luôn được Ban chỉ đạo 389 xem là quan trọng, cần phòng chống ngay từ biên giới lẫn trong nội địa nhưng trên thực tế việc xử lý chỉ mới dừng lại ở người vận chuyển, buôn bán nhỏ lẻ chứ chưa tận gốc nên sau một thời gian hoạt động buôn lậu thuốc lá lại tiếp tục tái diễn.

Theo ông Dũng  thời gian qua công tác chống thuốc lá lậu có tiến triển nhưng còn rất nhiều thử thách bởi đường biên giới của Việt Nam dài, nhiều đường mòn, lối mở khó kiểm soát; tình trạng người lao động không có việc làm, thuốc lá lậu hình thức nhỏ gọn, dễ vận chuyển vào thị trường; hoạt động kinh doanh thuốc lá lậu ngày càng tinh vi, lợi nhuận cao, người tiêu dùng khó từ bỏ; lợi nhuận khâu phân phối cao, các kho bãi tản mác; thuốc lá lậu nặng hàm lượng nicotine, không theo tiêu chuẩn BYT, càng khiến người hút khó bỏ.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến góp ý của các đại biểu, đại diện Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia cho biết thời gian tới sẽ tập trung vào một số giải pháp.

Cụ thể:  Tăng cường công tác chỉ đạo các lực lượng chống buôn lậu, gian lận thương mại thực hiện nghiêm chỉ đạo của trưởng ban về công tác công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại đối với mặt hàng thuốc lá; tăng cường công tác phối hợp giữa các lực lượng trong tuần tra, kiểm soát thị trường nội địa, các đường mòn, lối mở biên giới nhằm phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi bày bán, tàng trữ, vận chuyển, kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu, buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá điếu qua biên giới…

Cùng với đó, đẩy mạnh công tác truyền thông cho người dân hiểu được tác hại của thuốc lá lậu và không tiếp tay cho buôn lậu thuốc lá; Đẩy mạnh phòng chống thuốc lá lậu từ chính sách, công tác quản lý thị trường, an sinh xã hội, tạo công ăn việc làm ổn định cho cư dân vùng biên, chính sách thuế hợp lý...

T. Trang