Chị Nguyễn T. H (Ba Đình) cho biết nhà có 2 con gái. Các cháu đều thuộc diện “con nhà người ta” nhưng khi con trải qua giai đoạn dậy thì đúng vào thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, Hà Nội phải thực hiện giãn cách, học online thì “cũng rất nổi loạn”.

Một lần, con gái sinh năm 2007 cãi bất chấp, chị đã mắng và nói “sẽ đánh nếu con ngang”. Người mẹ này đã bật ngửa khi con “cảnh cáo” ngay lại mẹ rằng: “con cao hơn mẹ đấy, con mà đẩy là mẹ ngã đấy, mẹ đừng động vào con”.

Trong khi đó, một bà mẹ khác có con gái 12 tuổi cũng phải lên mạng tìm kiếm lời khuyên từ những người mẹ đồng cảnh ngộ.

Người mẹ trẻ này cho biết con mới trở lại trường học sau thời gian dài học online. Lớp mới, bạn mới hoàn toàn nhưng từ một đứa trẻ rất ngoan và hiểu chuyện con trở nên chống đối, người lớn nói câu nào cũng cãi lại.

Con không còn dễ sai bảo việc nhà, cũng không nhường nhịn các em nữa, các em làm không vừa lòng hay làm động chạm đến là đánh các em luôn.

trẻ dậy thì,nổi loạn,tự tử,trầm cảm,hung hăng,bố mẹ
Ảnh minh hoạ 

“Mới đây đi nghỉ lễ ở khu du lịch mẹ bảo chụp hình cùng các em. Cháu không chịu. Vậy mà mẹ chụp lén mấy kiểu đi cùng em gái thế là nó ra hung hăng nạt nộ mẹ thế này: Mẹ có tin con đập ngay điện thoại mẹ không?

Em sốc quá các bác ạ. E cũng ít khi đánh con nhưng lúc đó đã tát con em và bảo như thế là hỗn. Ôi lần đầu có con dậy thì choáng quá... em có đến 3 cô con gái lận...Khổ tâm hết sức”, người mẹ trẻ này than thở.

Dường như gia đình nào có con cũng trải qua giai đoạn khủng hoảng này. Trẻ dậy thì sẽ có rất nhiều thay đổi từ hình thể đến tâm lý và sinh lý.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Loan – Trưởng khoa Sức khỏe Vị thành niên (Bệnh viện Nhi Trung ương) cho biết dậy thì là giai đoạn phát triển từ trẻ em sang người trưởng thành, được bắt đầu từ 10 tuổi đến 19 tuổi.

Trong độ tuổi này lại chia thành 3 giai đoạn khác nhau:

Giai đoạn 1: Từ 10-14 tuổi;

Giai đoạn 2: Từ 14-16 tuổi;

Giai đoạn 3: Từ 16-19 tuổi.

 

Mỗi giai đoạn lại có một sự thay đổi về tâm sinh lý khác nhau.

Theo bác sĩ Minh Loan, để nhận biết con đang bắt đầu bước vào giai đoạn dậy thì, điều đầu tiên bố mẹ cần chú ý đến là sự phát triển về thể chất. Trong giai đoạn dậy thì, dưới tác động của các hormone tăng trưởng và hormone sinh dục, cơ thể trẻ sẽ phát triển mạnh mẽ cả về chiều cao và cân nặng.

Đồng thời xuất hiện các đặc tính sinh dục thứ phát tạo ra sự khác biệt về vóc dáng cơ thể giữa trẻ nam và trẻ nữ. Thông thường, các trẻ em nữ sẽ dậy thì sớm hơn trẻ em nam từ 1 đến 2 năm.

Đáng lưu ý, các bác sĩ cũng nhấn mạnh sự thay đổi tâm lý ở tuổi dậy thì rất quan trọng mà bố mẹ không được bỏ qua. Theo đó, BS Loan cảnh báo, rất nhiều phụ huynh đã chủ quan với sự thay đổi tâm lý của trẻ ở độ tuổi dậy thì.

“Điều này là vô cùng nguy hiểm, bởi không nắm bắt tâm lý trẻ khi dậy thì kịp thời sẽ để lại những hệ lụy ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ”, BS Minh Loan cho hay.

Sự thay đổi đầu tiên về mặt tâm lý của trẻ dậy thì đó là tính độc lập. TS. BS Minh Loan chỉ ra rằng từ một đứa trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào bố mẹ, ở tuổi dậy thì trẻ thể hiện tính tự chủ trong suy nghĩ và hành động.

Lúc này, trẻ muốn được tham gia ý kiến và đưa ra các quyết định trong các vấn đề của mình. Tính độc lập của trẻ cũng tùy thuộc vào từng giai đoạn tuổi, ví dụ ở độ tuổi từ 10 đến 13 tuổi trẻ bắt đầu có xu hướng tách khỏi cha mẹ, ít tham gia các hoạt động cùng cha mẹ, miễn cưỡng chấp nhận lời khuyên của cha mẹ.

Ở giai đoạn từ 14 đến 16 tuổi những mâu thuẫn của trẻ với cha mẹ ngày càng gay gắt và lên đến đỉnh điểm do ngày càng ít quan tâm đến gia đình và dành nhiều thời gian với bạn bè hơn. Còn từ 17 đến 19 tuổi, lúc này trẻ có ý thức trở lại những giá trị lời khuyên của cha mẹ, tôn trọng hiểu biết hơn với những kinh nghiệm của cha mẹ truyền thụ lại.

Ngoài tính độc lập, ở giai đoạn này trẻ bắt đầu quan tâm đến hình ảnh cơ thể. Đây là thay đổi rất căn bản, vì ở tuổi dậy thì trẻ tò mò với những thay đổi trên cơ thể mình, muốn tìm hiểu cấu tạo cơ thể, sự khác biệt giới tính và bắt đầu có nhu cầu làm đẹp theo từng giai đoạn tuổi khác nhau.

“Từ 10 đến 13 tuổi trẻ bắt đầu quan tâm đến bản thân và những thay đổi trong quá trình dậy thì. Dễ lo lắng, buồn rầu về những nhược điểm của cơ thể hoặc hay so sánh mình với những bạn cùng trang lứa.

Từ 14 đến 16 tuổi, trẻ bắt đầu quen và chấp nhận với hình thức cơ thể, đồng thời dành nhiều thời gian để làm cho mình đẹp hơn và hấp dẫn hơn. Còn giai đoạn từ 17 đến 19 tuổi, trẻ không còn quá để ý đến hình thức trừ khi có những bất thường xảy ra”, BS Minh Loan cho hay.

Song song với những sự thay đổi trên, theo BS Minh Loan trẻ dậy thì cũng có xu hướng mở rộng quan hệ xã hội, chơi theo nhóm bạn và chịu ảnh hưởng của nhóm bạn cùng chơi.

“Thay đổi cần chú ý nhất trong quan hệ bạn bè mà bố mẹ cần lưu tâm đó là giai đoạn từ 14 đến 16 tuổi trẻ bắt đầu chơi với những nhóm bạn khác giới, bắt đầu có quan hệ lãng mạn, hẹn hò và thử nghiệm tình dục”, BS Minh Loan thông tin.

Với những thay đổi về mặt tâm lý trên, bác sĩ Minh Loan cho rằng ở giai đoạn này mỗi người mẹ ngoài trách nhiệm chăm sóc, bảo ban…thì cần là một người bạn của con, nắm bắt thay đổi về tâm lý của con từ đó để chia sẻ, đồng cảm và hướng những suy nghĩ của con sao cho tích cực nhất.

H. Anh